Vreemdgaan en hoe je daarna verdergaat

Je leest een bericht dat niet voor jou bedoeld was. Of je partner vertelt aan de keukentafel wat er is gebeurd. Na vreemdgaan lijkt het alsof je vandaag nog moet beslissen of jullie samen blijven, maar dat hoeft niet. In de eerste weken gaat het om rust en om openheid over wat er is gebeurd. Pas daarna komt de keuze tussen samen verdergaan, uit elkaar gaan of het nog even niet weten.

Dat geldt voor wie bedrogen is en voor wie zelf vreemdging. Hieronder lees je per situatie wat een zinnige eerste stap is, waar een besluit over jullie relatie van afhangt en wat relatietherapie daarbij doet.

De eerste weken na vreemdgaan neem je geen grote besluiten

Wie net heeft ontdekt dat een partner is vreemdgegaan, zit vaak in een mengeling van schok, onrust en verwarring. Je loopt gesprekken na, zoekt appjes terug en vraagt je af wanneer het begon. Ook wie zelf vreemdging, weet in die weken vaak niet wat er nu komt. In die toestand lijkt elke gedachte een besluit dat meteen moet vallen, terwijl een keuze uit woede of paniek zelden de keuze is die je een paar weken later zou maken.

Geef jezelf daarom tijd. Dit regel je in die eerste periode wel:

• een plek om tot rust te komen, thuis of een paar nachten bij familie of vrienden
• één iemand buiten de relatie bij wie je je verhaal kwijt kunt
• een afspraak met je partner over wanneer jullie praten, zodat het niet elk uur van de dag opnieuw losbarst
• wat jullie de kinderen vertellen, als die er zijn: zo weinig mogelijk details en geen schuldvraag

Wat nu een goede eerste stap is, per situatie

Na ontrouw staat niet iedereen op dezelfde plek. Zoek in de tabel de situatie die het meest op de jouwe lijkt.

Jouw situatie	Een zinnige eerste stap
Je hebt het zelf ontdekt en je partner weet dat nog niet	Schrijf op wat je zeker weet en wat je vermoedt. Zoek daarna een rustig moment om het te zeggen, zonder anderen en zonder kinderen erbij.
Je partner heeft het je verteld	Je hoeft niet meteen te reageren met een oordeel of een besluit. Zeg dat je tijd nodig hebt en spreek af wanneer jullie verder praten.
Je bent zelf vreemdgegaan en je partner weet het	Beantwoord vragen open en maak duidelijk hoe het nu zit met het contact met de ander. Vraag wat je partner op dit moment van je nodig heeft.
Je bent zelf vreemdgegaan en hebt het niet verteld	Of je het vertelt, beslis jij. Weeg mee dat je partner het ook van een ander kan horen. Dan komt naast het vreemdgaan ook het verzwijgen aan. Een gesprek met een therapeut, zonder je partner, geeft je ruimte voor die afweging.

Als je partner is vreemdgegaan

Je vertrouwen is geschonden en dat raakt vaak ook je zelfvertrouwen. Veel mensen vragen zich af of ze niet goed genoeg waren of iets hadden moeten zien. Dat zelfverwijt zegt iets over hoe hard de klap aankomt, niet over wat jij fout deed.

Je mag vragen stellen. Hoe lang duurde het, is het voorbij en is er meer dat je moet weten? Bedenk vooraf welke antwoorden je verder brengen. Vraag jezelf bij details af of het antwoord je rust geeft of vooral nieuwe beelden. Houd ook uit elkaar wat je weet, wat je vermoedt en wat je er zelf bij invult, want na zo’n ontdekking lopen die drie snel door elkaar.

Wil je de telefoon van je partner nakijken of op elk moment weten waar hij of zij is? Na ontrouw is die neiging begrijpelijk, maar als vaste gewoonte houdt ze jullie allebei vast in wantrouwen. Spreek liever af welke openheid je partner uit zichzelf geeft en voor hoe lang. Bepaalt een van jullie met wie de ander contact heeft of waar die naartoe gaat, dan gaat het niet meer om vertrouwen herstellen. Lees dan verderop wat je doet als je je thuis niet veilig voelt.

Als je zelf bent vreemdgegaan

Spijt hebben is iets anders dan verantwoordelijkheid nemen. Je partner heeft er weinig aan als je het gebeurde kleiner maakt, jezelf verdedigt of aandringt om er snel overheen te stappen. Meer heeft je partner eraan dat je vragen beantwoordt, ook als ze voor de derde keer komen, en dat je uit jezelf vertelt wat nog niet op tafel ligt.

Verwacht geen rechte lijn. Vertrouwen komt met terugval terug: een goede week en daarna een avond waarop alles weer openligt. Dat betekent niet dat het mislukt. Het vraagt wel dat je blijft laten zien dat er niets meer verborgen is, ook op de dagen dat je er zelf klaar mee bent.

Zoek ook voor jezelf uit wat eraan voorafging. Dat is geen excuus. Zonder dat antwoord weten jullie geen van beiden waar nieuw vertrouwen op moet rusten.

Wat onder vreemdgaan valt

Niet elk stel bedoelt hetzelfde met vreemdgaan. Voor de één is het seks met een ander, voor de ander ook zoenen, flirten of seksueel getinte berichten sturen, zo beschrijft NPO Kennis (bijgewerkt in 2023). De grens ligt bij wat jullie samen hebben afgesproken of van elkaar verwachtten. Zeg daarom in het eerste gesprek ook wat het voor jou vreemdgaan maakt, want daarover denken jullie misschien verschillend.

Waarom mensen vreemdgaan

Eén oorzaak is er niet. Onvrede in de relatie is een aanleiding die vaak terugkomt: te weinig intimiteit, te weinig aandacht of een sleur waarin het vuur is gedoofd. Volgens NPO Kennis kwamen in een onderzoek uit 2019 gebrek aan liefde en de behoefte aan meer seksuele partners als de twee grootste redenen naar voren. Mannen en vrouwen gaan volgens dezelfde bron gemiddeld even vaak vreemd.

Een verklaring is geen vrijbrief en ook geen verwijt aan de bedrogen partner. Ze is wel nodig voor het vervolg: wie weet wat er ontbrak, weet ook waar jullie aan werken als jullie samen doorgaan. Was het de sleur, dan hoort bij het vervolg ook dat jullie weer samen nieuwe dingen doen om je relatie leuk te houden, nadat het vertrouwen is besproken. Hadden jullie al langer weinig of geen seks, dan hoort ook dat gesprek erbij.

Samen verder of uit elkaar na vreemdgaan

Er zijn drie uitkomsten en geen daarvan is een mislukking.

• Samen verder. Herstel is mogelijk, maar het gaat niet vanzelf en het duurt langer dan één goed gesprek.
• Uit elkaar. Soms maakt de ontrouw zichtbaar wat al langer scheef zat. Soms is het vertrouwen te ver beschadigd.
• Nog niet weten. Ook dat is een antwoord, zolang jullie afspreken wanneer je er opnieuw over praat.

Of herstel lukt, hangt minder af van het eerste excuus dan van wat er in de maanden daarna gebeurt. Komt er meer openheid, neemt degene die vreemdging verantwoordelijkheid en willen jullie het allebei proberen? Kijk ook of het om één moment ging of om een patroon van liegen en geheimhouding dat al langer speelt.

Blijf je heen en weer gaan, zet dan je twijfels over je relatie eerst voor jezelf op een rij: komen ze uit jezelf of heeft iemand ze je aangepraat? Weet je dat je niet verder wilt, zeg dat dan duidelijk en doe geen beloftes die je niet waarmaakt: zo kun je een relatie verbreken met respect voor elkaar. Hebben jullie kinderen, dan blijven jullie na een breuk samen ouders en maken jullie afspraken over de zorg en over alimentatie bij co-ouderschap.

Wat relatietherapie doet na ontrouw

Relatietherapie is een reeks gesprekken met een therapeut die het gesprek leidt, meestal met jullie tweeën. Jullie kijken wat er is gebeurd, wat eraan voorafging en wat dat met ieder van jullie heeft gedaan. De therapeut zoekt geen schuldige. Hij of zij zorgt dat jullie allebei je verhaal doen, ook als er verdriet, boosheid, spijt of schaamte bij komt.

Therapie beslist niet voor jullie of je samen blijft. Ze helpt wel bij:

• praten over het vreemdgaan zonder dat het gesprek meteen escaleert
• zichtbaar maken wat er al speelde voordat het gebeurde
• onderzoeken of herstel haalbaar is of dat jullie beter uit elkaar gaan
• uitzoeken wat jij zelf nodig hebt, los van de uitkomst

Je hoeft niet samen te gaan. Ook alleen, als bedrogen partner of als degene die vreemdging, heb je iets aan een gesprek om je gedachten te ordenen. Therapie is één optie naast praten met elkaar of met mensen die je vertrouwt. Wat past, verschilt per stel.

Als je je thuis niet veilig voelt

Ruzie is in deze periode niet vreemd. Bedreigen, slaan, je opsluiten, je volgen of bepalen met wie je contact hebt hoort er niet bij, ook niet als reactie op ontrouw. Ben je bang voor je partner of voor je eigen reactie, dan is werken aan de relatie nu niet de eerste stap. Je veiligheid gaat voor.

Bel in dat geval Veilig Thuis op 0800-2000. Dat is gratis, het nummer is 24 uur per dag bereikbaar en je mag anoniem blijven. Bij direct gevaar bel je 112.

Wat je deze week al doet

Je hoeft vandaag niet te weten hoe dit afloopt. Zet een datum in je agenda, over vier tot zes weken, waarop je voor jezelf nagaat waar je staat. Tot die dag hoef je alleen de afspraken uit de eerste weken vol te houden. Het besluit over jullie relatie komt daarna, op een moment dat je er met een rustiger hoofd over nadenkt.